حميد رضا مستفيد / كريم دولتى
22
تقسيمات قرآنى و سور مكى و مدنى ( فارسى )
مكه و مدينه اجازه [ شرفيابى ] خواست . پيامبر فرمود : امشب [ قرائت ] جزءام از قرآن را از دست دادهام و هيچ چيز را بر آن ترجيح نمىدهم . » « 1 » « ابن الهاد مىگويد : نافع بن جبير از من پرسيد : در چه مدت قرآن را مىخوانى ؟ گفتم : آن را حزببندى نكردهام . نافع گفت : نگو حزببندى نكردهام . رسول خدا ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) مىگفت جزئى از قرآن را خواندم . ابن الهاد مىگويد : گمان كنم اين را از مغيرة بن شعبه ذكر كرد . » « 2 » ب - اشاره به حزب مالك بن انس در موطأ آورده است : « . . . عمر بن خطاب گفت : هر كس در شب حزبش را از دست داد ، اگر آن را از هنگام زوال خورشيد تا نماز ظهر بخواند ، گويا آن حزب را از دست نداده است . » « 3 » در سنن ابى داود ، مطلب پيش به اين شكل آمده است : « . . . شنيدم عمر بن خطاب مىگويد : رسول خدا ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلّم ) فرمود : هر كس بدون اين كه حزبش را يا مقدارى از آن را خوانده باشد بخوابد و آن را بين نماز صبح و نماز ظهر بخواند ، به نام او ثبت خواهد شد و گويى كه آن را در شب خوانده است . » « 4 » ج - اشاره به وجود تقسيمبندى در زمان صحابه مالك بن انس ، روايت ديگرى را نقل كرده است كه حكايت از وجود تقسيمبندى در
--> ( 1 ) - المصاحف ، ص 131 : « . . . عن المغيرة بن شعبة قال : استأذن رجل على رسول اللّه ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) و هو بين مكة و المدينة . فقال : انّه فاتنى الليلة جزئى من القرآن فانى لا اؤثر عليه شيئا . » ( 2 ) - همان : « حدّثنى ابن الهاد قال : سألنى نافع بن جبير فقال : فى كم تقرأ القرآن ؟ فقلت : ما أحزّبه . فقال نافع : لا تقل ما احزّبه فانّ رسول اللّه ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) كان يقول : قرأت جزءا من القرآن ، قال : حسبت انّه ذكره عن المغيرة بن شعبة . » ( 3 ) - الموطأ ، ج 1 ، ص 200 : « حدثنى يحيى عن مالك ، عن داود بن الحصين ، عن الاعرج ، عن عبد الرّحمن بن عبد القارى ؛ انّ عمر بن الخطاب قال : من فاته حزبه من الليل ، فقرأه حين تزول الشمس إلى صلاة الظهر ، فإنّه لم يفته ، أو كأنّه أدركه . » ( 4 ) - سنن ابى داود ، جزء 2 ، ص 34 : « . . . سمعت عمر بن الخطاب يقول : قال رسول اللّه صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم : من نام عن حزبه أو عن شىء منه فقرأه ما بين صلاة الفجر و صلاة الظّهر كتب له كأنّما قرأه من الليل . »